Διαφθορά και Δημοκρατία*

Η ανθρώπινη φύση δεν αλλάζει! Αυτό είναι το φοβερό μάθημα που άφησαν πάνω στο σώμα της ανθρωπότητας οι ολοκληρωτισμοί του 20ου αιώνα. 

Τότε που επιχειρήθηκε η έκπτωση του ανθρώπου σε «tabula rasa», ώστε να κατασκευαστεί ο «νέος άνθρωπος». 

Επρόκειτο για ένα εκ των πραγμάτων αδύνατο και ταυτόχρονα τερατώδες εγχείρημα, το οποίο ήταν αναμενόμενο να καταλήξει σε μαζικό φονικό παραλήρημα.

Έκτοτε, ουδείς δικαιούται να αγνοεί ότι κάθε πειρασμός για τη «βιομηχανική παραγωγή» ενός νέου, δήθεν «εκ φύσεως ηθικού» ανθρώπου, ο οποίος θα εξαλείψει το «κακό» από τη γη, αποτελεί την ενσάρκωση του τερατώδους. 

Διότι ο άνθρωπος, όπως μάθαμε από την ψυχανάλυση, φέρει κάτι το αξερίζωτο: «το έμφυτο κακό της ανθρώπινης ψυχής» (Φρόιντ, Ψυχολογία των μαζών και ανάλυση του εγώ). 

Από την άλλη, ούτε η θρησκεία μπορεί να προσφέρει λύση σ’ αυτή τη ζωή, καθώς «...κραδαίνει τις υποσχέσεις της για ένα καλύτερο υπερπέραν». Όμως, «όσο δεν ανταμείβεται επίγεια η αρετή και η ηθική… (η θρησκεία) είναι φωνή εν τη ερήμω» (Φρόιντ, Ο πολιτισμός πηγή δυστυχίας).

Γι’ αυτό, μόνον η Δυτική Δημοκρατία — το πολίτευμα που έχει συνείδηση της ύβρεως — βρήκε την απάντηση που ανταποκρίνεται στο ανθρώπινο μέτρο: στη θέση των ολοκληρωτικών λύσεων περί αλλαγής της ανθρώπινης φύσης (της συντομότερης οδού για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης), θεσμοθετεί την προσωπική ευθύνη του καθενός για τις πράξεις του. 

Και τη θεσμοθετεί ως θεμέλιο της ύπαρξης και του πολιτισμού της.

Αλλά και ως τη μοναδική προστασία της κοινωνίας, απέναντι στον «έμφυτο πειρασμό» των ανθρώπινων εκτροπών. 

Με συνέπεια η πολιτεία να μην ευθύνεται για τις παράνομες πράξεις των πολιτών της, αλλά για το αντίθετο ακριβώς: την αποκάλυψη και την τιμωρία τους, σύμφωνα με τον νόμο.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι δημαγωγοί, ως «μηχανικοί του χάους», προκειμένου να πλήξουν τη Δημοκρατία, αμφισβητούν το θεμέλιό της: την προσωπική ευθύνη των πολιτών για τις πράξεις τους. 

Έτσι, με το τέχνασμα της «συλλογικής ενοχής» ή της «συλλογικής αθωότητας», ουδείς μπορεί να κριθεί αθώος ή ένοχος με βάση τα έργα του, επιτρέποντας στους δημαγωγούς να τους ορίζουν κατά το δοκούν.

(*) Ένα απόσπασμα από άρθρο του νομικού Κώστα Κούρκουλο, που γράφει συχνά στο blog της Μεταρρύθμισης, το οποίο διευθύνεται από τον Γιάννη Μεϊμάργλου, με Διευθυντή σύνταξης τον δικό μας Μιχάλη Κυριακίδη.