Friday, March 8, 2019

Ο Μεγάλος Δαμαστής


Υποψήφιος για το βρετανικό θεατρικό Βραβείο Λόρενς Ολίβιε είναι ο Δημήτρης Παπαϊωάννου. Τα θεατρικά βραβεία, τα οποία θεωρούνται τα «Tony του Θεάτρου», οργανώνονται και απονέμονται από τη θεατρική Society of London στο Λονδίνο και ο Δημήτρης Παπαϊωάννου διεκδικεί το βραβείο «Outstanding Αchievement in Dance» (Εξαίρετο Επίτευγμα στον Χορό). Ο  Παπαϊωάννου είναι υποψήφιος για το βραβείο με τη χορογραφία του για «The Great Tamer» (Ο Μεγάλος Δαμαστής) που αποθεώθηκε στην πρεμιέρα του στο λονδρέζικο Sadler’s Wells, στα πλαίσια του φημισμένου φεστιβάλ Dance Umbrella.

Η εφημερίδα Guardian μάλιστα είχε δώσει τέσσερα αστέρια στον «Μεγάλο Δαμαστή» του Παπαϊωάννου που είναι μια παραγωγή της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση. Βέβαια ο έλληνας χορογράφος έχει να αντιμετωπίσει σκληρό ανταγωνισμό καθώς το ίδιο βραβείο διεκδικεί και ο επίσης σημαντικός Άκραμ Καν με το έργο «Xenos». Οι νικητές θα ανακοινωθούν την ημέρα της απονομής στο Λονδίνο, στις 7 Απριλίου. (Πηγή: Protagon.gr).

Για μένα αυτή είναι η είδηση της ημέρας. Μου δίνει ανείπωτη χαρά. Και βεβαίως δεν με εκπλήττει ως είδηση, γιατί ο άνθρωπος που πρωταγωνιστεί σε αυτήν, ο Δημήτρης Παπαϊωάννου έχει τη σπάνια στόφα εκείνων που δουλεύουν σκληρά, που παράγουν έργο υψηλών προδιαγραφών, που αντί να μιλάνε αυτοί αφήνουν το ίδιο το έργο να μιλήσει, που δεν επιδεικνύονται, δεν περιφέρονται άσκοπα στις αγορές του κόσμου.

Τον παρακολούθησα στενά στο διάστημα που του ανατέθηκε από την Γιάννα Δασκαλάκη-Αγγελοπούλου να αναλάβει εξ ολοκλήρου και εν λευκώ την Τελετή Έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας το 2004. Η Αγγελοπούλου ήταν ένα αμφιλεγόμενο πρόσωπο. Ο Πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης την είχε επιλέξει διότι ήξερε ότι είχαμε χάσει πολύτιμο χρόνο με τις γνωστές «διαδικασίες», και ότι αυτή η πεισματάρα πρώην πολιτευτής της Νέας Δημοκρατίας και σύζυγος ενός πάμπλουτου εφοπλιστή, ήταν δουλευταρού, είχε αίσθηση του γούστου, και ήταν πολύ-πολύ φιλόδοξη – που πάει να πει ότι ήθελε να πετύχει σε αυτό που ανέλαβε.

Έτσι λοιπόν, όταν ανακοινώθηκε ότι ανέθεσε η ίδια στον Δημήτρη Παπαϊωάννου την Τελετή Έναρξης (μία «παράσταση» που θα την έβλεπαν εκατομμύρια άνθρωποι σε όλον τον κόσμο), δεν άκουσα και δεν διάβασα πουθενά ούτε μία αρνητική αντίδραση για αυτό. Ενώ, δηλαδή, δεν περνούσε τότε σχεδόν ούτε μία μέρα που να μην σύρει κάποιος τα εξ’ αμάξης στην γυναίκα, για εκείνην την «απευθείας ανάθεση έργου», ούτε κουβέντα. Μόκο!

Όλοι ήξεραν (κι όσοι δεν ήξεραν, φρόντισαν και έμαθαν) ποιος είναι ο Παπαϊωάννου και τι δουλειά κάνει. Και ενώ τα ονόματα που ακούγονταν ως μνηστήρες για το τιτάνιο εκείνο έργο ήσαν πολλά και ηχηρά, μπορεί να στενοχωρήθηκαν και να κατέβασαν μούτρα, αλλά δημόσια κανείς δεν τόλμησε να πει «κιχ».

Με εντυπωσίασε αυτό. Και μέχρι και σήμερα, όποτε τα θυμάμαι, ακόμα με εντυπωσιάζει. Διότι η τέχνη του Παπαϊωάννου δεν είναι εύκολη, δεν είναι εύπεπτη. Δεν είναι αυτό που λέμε «λαϊκή». Ήταν, και παραμένει μετά από τόσα χρόνια ένας πειραματικός θεατρικός παραγωγός, σκηνοθέτης και χορογράφος. Οι δουλειές του πολλές φορές, προκειμένου να πει και να δείξει αυτό που θέλει, τραβάνε στα άκρα. Μπορεί και να σοκάρουν κιόλας. Υπάρχουν σκηνές που τις σκέφτεσαι χρόνια, και μπορεί να μην τις έχεις καταλάβει ακόμα.

Την δημοσιότητα, εκείνης που σχετίζεται με την τέχνη του, ουδέποτε την συμπάθησε. Κι όμως ήταν και είναι ακόμα δημοφιλής. Δημοφιλέστατος. Πώς γίνεται αυτό; Και κυρίως, τι σημαίνει αυτό;

Μα τι άλλο από το ότι κάνει τη δουλειά του σωστά, απίστευτα επαγγελματικά, με συνέπεια, δίχως να αντιγράφει κανέναν; Ότι είναι αυθεντικός; Ότι έχει αναγνωριστεί και πέρα από τα σύνορα της πατρίδας του;

Πολλές φορές, όταν τα σύννεφα πάνω από το κεφάλι μας μαυρίζουν και βαραίνουν τόσο που νομίζεις πως θα πέσουν πάνω σου, θυμώνω.  «Μα που είναι επιτέλους οι πνευματικοί άνθρωποι αυτού του τόπου, να υψώσουν τη φωνή τους και να μαζέψουν όλους εμείς που εξοκείλαμε;», φωνάζω.  Και θυμάμαι τότε που, όταν το έγραψα, με μάζεψε ένας από αυτούς, που πολύ αγαπώ, και μου είπε «ό,τι έχουμε να πούμε αδερφέ, το λέμε με τη λογοτεχνία μας, την ποίηση, τη μουσική, τους πίνακες που ζωγραφίζουμε, τη ζωή που ζούμε στην καθημερινότητά μας». «Ακόμα και για την έκλειψη της πολιτικής, για τη διαφθορά στη κοινωνία, την φτώχεια και την απαιδευσιά;», ρώτησα. «Κυρίως για αυτά», απάντησε.

Αυτός, ξέρω, είναι ο δύσκολος δρόμος. Γιατί, πόσοι διαβάζουν; Πόσοι εκτιμούν έναν καλό πίνακα; Πόσοι μπορούν να βουτήξουν και να χαθούν σε ένα ποίημα; Δεν είναι αφ’ υψηλού οι απορίες μου, όχι. Αντίθετα, και αυτό αποδεικνύεται και από την «δύσκολη περίπτωση Παπαϊωάννου», όταν σε αυτό που κάνεις υπάρχει και κυριαρχεί το στοιχεία του ήθους, αυτό όλοι το καταλαβαίνουν, όλοι το αισθάνονται,  και όλοι μπορούν να το εκτιμήσουν.

Η στήλη μου Πρόσωπα & Προσωπεία στην κυπριακή εφημερίδα "Φιλελεύθερος", 08.03.2019

Monday, March 4, 2019

Πόσες … ανθρωπιές υπάρχουν άραγε;






Ο Πρόεδρος της Αιγύπτου, Αμπντέλ Φατάχ ελ-Σίσι, του οποίου η κυβέρνηση έχει φυλακίσει επικριτές της, έχει φιμώσει τον ανεξάρτητο Τύπο και έχει εκτελέσει την περασμένη εβδομάδα εννέα φυλακισμένους, ποτέ δεν εκτιμούσε αναφορές που γίνονταν για τα ανθρώπινα δικαιώματα στη χώρα του, γράφει η έγκυρη New York Times, με αφορμή την Σύνοδο της περασμένης Δευτέρας στο θέρετρο Σαρμ ελ-Σέϊχ στην Ερυθρά Θάλασσα, μεταξύ Ευρωπαίων και Αράβων ηγετών.

Ο κ. Σίσι, που άρπαξε την εξουσία μετά από στρατιωτικό πραξικόπημα και εδραίωσε κατόπιν την κυριαρχία του με εκλογές που οι ανεξάρτητοι δυτικοί παρατηρητές χαρακτήρισαν κωμωδία,  δεν έκρυψε τον εκνευρισμό του όταν οι Ευρωπαίοι τόλμησαν να επαναφέρουν πάλι το θέμα της παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Αίγυπτο.

«Δεν πρόκειται να μας κάνετε εσείς μαθήματα ανθρωπιάς. Ευρωπαίοι και Άραβες έχουν διαφορετική αντίληψη περί ανθρωπιάς, αξιών και ηθικής. Να σέβεστε, λοιπόν, τις δικές μας αξίες και ηθικές, όπως σεβόμαστε και εμείς τις δικές σας», είπε ο κ. Σίσι, μιλώντας σε δημοσιογράφους ευρωπαϊκών ΜΜΕ.

Είναι, ομολογώ, μια περίεργη αντίληψη περί ανθρωπιάς, αυτή του Αιγύπτιου Προέδρου. Περίεργη, με την έννοια ότι , όπως και να την αναλύσεις, από όποια πλευρά και εάν την δεις, μόνο μία είναι. Η ανθρωπιά, θέλω να πω. Και μόνο μία μπορεί να είναι.

Μια λύση για όλα μας τα προβλήματα: «Ο μεγαλύτερος Έλληνας σκηνοθέτης, ηθοποιός και θεατρικός συγγραφέας είναι, κατά τη γνώμη μου, ο Βασίλης Παπαβασιλείου, είναι ένας από τους μεγαλύτερους διανοουμένους. Παρουσιάζει ένα έργο τώρα στην αίθουσα του Θεάτρου Τέχνης στην Αθήνα, που είναι το προεκλογικό πρόγραμμα του κόμματος του Φωκίωνα. Ο Φωκίων είναι τρόφιμος ενός ψυχιατρικού ιδρύματος, έχουν κατά καιρούς εμφανισθεί εκδοχές του Φωκίωνα την περίοδο της κρίσης. Τώρα, λοιπόν, παρουσιάζει το κυβερνητικό πρόγραμμα του κόμματός του το οποίο έχει διάφορες ριζοσπαστικές ιδέες μέσα. Μία από αυτές είναι μία ιδέα με την οποία μπορούμε να λύσουμε ταυτοχρόνως το δημογραφικό, το εκπαιδευτικό, το ασφαλιστικό, τις εργασιακές σχέσεις και να διαμορφώσουμε και το νέο Οικογενειακό Δίκαιο. Η πρόταση, λοιπόν είναι κάθε παιδί που γεννιέται μέχρι να σαραντίσει, να αναγορεύεται σε διδάκτορα και να γίνεται συνταξιούχος. Οπότε σε ηλικία 40 ημερών έχουμε λύσει τα προβλήματα, δεν έχουμε ανάγκη ούτε από εκπαιδευτικό σύστημα, ούτε από εισφορές, ούτε από εργασιακές σχέσεις, τίποτα, είναι όλα πάρα πολύ ωραία φτιαγμένα. Αυτό είναι το σοκ που πρέπει να ακούσει η ελληνική κοινωνία. Διότι, εάν σκεφτούμε πώς αντιδρούμε πολύ συχνά, πώς αντιδρούμε όλοι μας, σε σχέση με τα παιδιά μας, σε σχέση με τα εγγόνια μας, θα δείτε ότι αυτό είναι το θέμα, ότι θα μπορούσαμε να το έχουμε λύσει τόσο απλά το ζήτημα. Αυτή είναι και η σχέση μεταξύ Ιστορίας και συγκυρίας.»

 – Ο πρώην Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Αντιπρόεδρος και Υπουργός Εξωτερικών στην προηγούμενη κυβέρνηση με τον Αντώνη Σαμαρά, βουλευτής Θεσσαλονίκης σήμερα, Ευάγγελος Βενιζέλος, κατά την παρουσίαση του βιβλίου του «Η Δημοκρατία Μεταξύ Συγκυρίας και Ιστορίας» την περασμένη Κυριακή στη πόλη της Καβάλας.

Tweet του Ηλία Κασιδιάρη, @IliasKasidiaris,  πρωτοπαλίκαρου της νεοναζιστικής Χρυσής Αυγής, πρωτοξαδέρφης του ΕΛΑΜ στη Κύπρο:  «Τρία πράγματα δεν κάνεις στην πολιτική: δεν υποχωρείς, δεν ανακαλείς και δεν παραδέχεσαι τα λάθη σου». 

Τόσο κυνικά, τόσο ξεδιάντροπα. Το κακό είναι ότι η συνταγή «δουλεύει». Και το ακόμα χειρότερο, ότι υπάρχουν πολλοί που την «αγοράζουν».

(Το καλό, ή και το κακό, με το διαδίκτυο, είναι ότι δεν ξεχνάει τίποτα, και κατά καιρούς ξεβράζει πράγματα που έχεις ξεβράσει ή δεν πρόσεξες εσύ. Ως παθών μιας τέτοιας κατάστασης, λέω ότι δεν υπάρχει πιο έντιμο πράγμα να κάνεις από αυτό που ο Κασιδιάρης προτρέπει πάση θυσία να αποφεύγεις)


Σκέψη της Ημέρας

«Θάνατος, η μόνη προφητεία που δεν διαψεύδεται.  Η έμμονη σκέψη του κλέβει τη ζωή. Αν τον αγνοήσεις ενδίδεις σε μια πλαστή αμεριμνησία. Αν  ακατάπαυστα τον συλλογίζεσαι ενδίδεις σε μια ατέρμονη  απελπισία.  Συμπορεύεσαι με το  ισχυρό κατάλοιπο μιας ρομαντικής παράδοσης που ερωτοτροπεί με την σκοτεινή γοητεία του θανάτου» - Φωτεινή Τσαλίκογλου, Ελληνίδα Καθηγήτρια Ψυχολογίας και συγγραφέας. Το απόσπασμα είναι από το καινούργιο της βιβλίο «Ο Έλληνας Ασθενής», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.


(Από την στήλη μου "Πρόσωπα & Προσωπεία" στον "Φιλελεύθερο" Κύπρου, 01.03.2019


Τα δύσκολα...

  Βαρύς χειμώνας έρχεται, προβλέπουν μετεωρολόγοι (ακραία καιρικά φαινόμενα), οικονομολόγοι (κύμα ακρίβειας παντού) και επιδημιολόγοι (τις μ...