Η μαύρη, «προεδρική λίστα» της Κύπρου…

Στην Κύπρο, όπως και σε σχεδόν όλες τις «περίκλειστες» και  προστατευόμενες με ISO πολιτικό χώρες του κόσμου, όλα τα δύσκολα, τα επί χρόνια επίμαχα και άλυτα, τα σπρώχνουμε κάτω από το κρεβάτι. όπως λέει στον πρώτο του στίχο ο μεγάλος της Κύπρου, Δημήτρης Λιπέρτης.

Ελπίζοντας σε τι; Αναρωτιέμαι πάντα.

«Να φυσήσει ένας αέρας, στουν τον τόπον πο’ν καμένος, τζι’ εν θωρεί ποτέ δροσιάν; Για να φέξει, καρτερούμεν, το φως τζιήνης (σ.σ. εκείνης) της μέρας, πο’ν να φέρει στον καθ’έναν τσιαί δροσιάν τζαι ποσπασιάν*.

(*) Λύτρωση, απαλλαγή, σωτηρία.

Δυστυχώς, ο αέρας δεν φτάνει!

Κάθε Πάσχα στο νησί, όταν στις 12 ακριβώς το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου χτυπούν χαρμόσυνα οι καμπάνες, ευχόμαστε «υγεία, και τίποτ’ άλλο». Ο τόπος, παραμένει κατεχόμενος. Αέρας που θα φέρει σε όλους ποσπασιάν, δεν έρχεται. Το Άγιο Φως που ήρθε και φέτος από τα Ιεροσόλυμα με ειδική πτήση της Aegean, ας το κρατήσει όποιος θέλει, σαν αέναη ελπίδα μέσα του. Αλλά οι άνθρωποι, όσοι τουλάχιστον το προσπάθησαν, έστω και χωρίς το ιδιαίτερο πάθος που απαιτούν τα μεγάλα και καθαρά οράματα, βλέπουν ότι κάθε μέρα νυχτώνει όλο και πιο πολύ.

Αντί να γυρεύουμε κάθε φορά ποιος φταίει που εδώ και 52 χρόνια το πολιτικό άθροισμα κάθε υποτιθέμενης προσπάθειας, είναι μηδέν. Πέραν από το «τι και πώς», πέραν από τις όποιες προτεινόμενες λύσεις, η Ιστορία δεν θα θυμηθεί τις όποιες προσπάθειες (αν ήταν, κιόλας) που έγιναν.

Θα γράψει ότι όλοι οι Πρόεδροι της Κυπριακής Δημοκρατίας,  ονομαστικά από την τουρκική εισβολή του 1974 έως τώρα, ΑΠΕΤΥΧΑΝ να λύσουν το Κυπριακό. Η ουσία είναι αυτή. Τα υπόλοιπα είναι αστερίσκοι, για να δικαιολογούμε τις εγκληματικές παλινωδίες μας. Οκτώ είναι όλοι κι όλοι. Αυτοί είναι :

Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ', Σπύρος Κυπριανού, Γιώργος Βασιλείου, Γλαύκος Κληρίδης, Τάσσος Παπαδόπουλος, Δημήτρης Χριστόφιας, Νίκος Αναστασιάδης και ο νυν Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης (2023-σήμερα).

Ο τωρινός μας Πρόεδρος, έχει ακόμα την ευκαιρία να βγει από την … δυσάρεστη λίστα.

Και διηγώντας τα να κλαίς*…

 Αν ανατρέξεις σε πράγματα που έχουν ειπωθεί κατά το μακρινό παρελθόν, αλλά και το «φρέσκο» παρόν από την συντριπτική πλειοψηφία των πολιτικών μας, κυρίως δε εκείνων που μας κυβέρνησαν, μάλλον θα σου ανέβει το αίμα στο κεφάλι, ίσως σου έρθει να τους στολίσεις με … ωραία επίθετα από το πλούσιο υβρεολόγιό μας και να μην τους ξαναψηφίσεις.

Αυτό δεν «παίζει» και πολύ, αφού η μνήμη μας είναι κοντή και μπερδευόμαστε.

Με το δίκιο μας. Άμα δεις τις «μεταγραφές» ορισμένων, συνήθως μετρίων, από την μία «ομάδα» στην άλλην, και μάλιστα με διαφορετική «ιστορία» και «διαδρομή» από την προηγούμενη, λες «όϊ, μάνα μου, εχαλάσασιν οι τσιαιροί».

Οι καιροί, μια χαρά είναι. Πότε κρύο, πότε ζέστη, προσαρμοζόμαστε. Στους μήνες του χειμώνα βγάζουμε ομπρέλες, πουλόβερ μάλλινα, κασκόλ και  παλτά. Κι όταν ετοιμάζεται να μας έρθει το καλοκαίρι, κατεβάζουμε από την επάνω ντουλάπα κοντομάνικα, μαγιό, σορτσάκια αεράτες φούστες, πέδιλα και σαγιονάρες.

Οι δικοί μας πολιτικοί εδώ, έχουν χάσει την αίσθηση του «τι καιρό έχουμε σήμερα;». Μήπως ανακοινώσουν κάποια μέτρα. Το ότι τα ανακοινώνουν, δεν σημαίνει κιόλας ότι θα τα εφαρμόσουν. Ξεχνάνε. Και όταν έρθουν οργισμένοι, εκείνοι που τους διόρισαν ή τους έδωσαν επιδόματα, κάνουν την πάπια και τους βρίζουν.

 Άκουγα την Παρασκευή το πρωί σε μια ραδιοφωνική εκπομπή, στο Σκάϊ, με τίτλο «Ό,τι ναναι…», ένα απόσπασμα από  ομιλία του Προέδρου του ΠΑΣΟΚ, Νίκου Ανδρουλάκη, κάποιους μήνες μετά την εκλογή του, να λέει με στεντόρεια και θυμωμένη φωνή:

«Εκλογές. Εκλογές τώρα. Να τελειώνουμε. Να φυσήξει άνεμος. Αέρας, αλλαγής. Με αυτήν την κυβέρνηση υποδίκων. Πότε ξανάγινε αυτό;». Εντάξει. Καλή προσπάθεια. Ικανοποιητικά μιμήθηκε τον μακαρίτη τον Αντρέα.

Κάτσε ρε, Νίκο. Τώρα έγινες αρχηγός. Του έλεγαν οι πιο συνετοί, όταν άκουσαν το παραλήρημά του. 

Ο δε Βουλαρίνος, που παρουσιάζει την εκπομπή, έψαχνε να πει κάτι:

«Τι να πω; Πιστεύει ότι απευθύνεται σε αλλοδαπούς που ήρθαν στην Ελλάδα πριν από περίπου τρία χρόνια; Άκου, Νίκο, να σου θυμίσω τα δικά σας: Τέλη του ’80, του ’90, το μέγα σκάνδαλο του καλαμποκιού, από δικούς σας ΠΑΣΟΚους, όχι απλά υπόδικοι, αλλά πήγαν μέσα, φυλακή.»

Ο κραταιός, τότε, Άκης Τσοχατζόπουλος, τότε Υπουργός Άμυνας. Ενεπλάκη στο μέγα σκάνδαλο των εξοπλιστικών, στο οποίο, όπως αποδείχτηκε και στο δικαστήριο, τάχε βρεί και με τον τότε Υπουργό Εσωτερικών της Κύπρου, Αλέκο Μιχαηλίδη, ο οποίος επίσης καταδικάστηκε». Όχι απλά υπόδικος. Μέσα τον πήγαν, μετά από τις δίκες για ξέπλυμα μαύρου χρήματος.

Κι όμως, δεν βρέθηκε ούτε ένας ευλογημένος να πει στον Ανδρουλάκη να κατεβάσει τους τόνους όταν αναφέρεται στα (υπαρκτά) σκάνδαλα και της Νέας Δημοκρατίας τώρα.

Δυστυχώς, σαν να μην μας φτάνουν οι πόλεμοι που μας ζώνουν, θαρρείς, από παντού, έχουμε τώρα ένα εκρηκτικό πολιτικό τοπίο … Μέσης Ανατολής!

(*) Ολόκληρη η φράση είναι «Περασμένα μεγαλεία, και διηγώντας τα να κλαίς». Είναι «βγαλμένη» βεβαίως από τον Ύμνο της Ελευθερίας του Διονυσίου Σολωμού (στροφή 5η), και που είναι βεβαίως ο Εθνικός Ύμνος της Ελλάδος.

> Από την Στήλη μου Πρόσωπα & Προσωπεία στον "Φιλελεύθερο" της Κύπρου,  05/04/2025. Εικονογράφηση, από έργο του Bansky βεβαίως

Τζάμπα δημοσιογραφία!...

Παρακολουθούσα προ ολίγου στο κρατικό ERTnews στην τηελόραση, μια συζήτηση για τα ανοίγματα της Αμερικής σε πολλά επίπεδα. Φυσικά, κεντρικό πρόσωπο ο Ντόναλντ Τραμπ. 

Εξαιρετικός ηταν ο  Νικόλας Μολφέτας, αρθρογράφος και σχολιαστής, με ιδιαίτερο βάρος στα εξ Αμερικής, όπου έζησε πολλά χρόνια και επαναπατρίστηκε σχετικά πρόσφατα στην Ελλάδα.

Χάρηκα που τον έπιασαν οι κεραίες - τα πιράνχας ήθελα να πω - των ελληνικών ΜΜΕ.  Ραδιόφωνα, τηλεοράσεις, ιστότοποι, εφημερίδες κλπ.

Χαίρομαι, ντρέπομαι και θυμώνω ταυτοχρόνως. Διότι, όπως γίνεται με όλα τα σοβαρά ΜΜΕ σε άλλες χώρες, οι δημοσιογράφοι που καλούνται να δώσουν ανταπόκριση, αλλά πιο πολύ να σχολιάσουν ένα σημαντικό γεγονός που συνέβη στην Ελλάδα, παίρνουν μία συμβολική αμοιβή.

Το ίδιο ισχύει εάν κληθεί ένας δημοσιογράφος εδώ (αφού πρώτα τον γνωρίσουν), να τον ακούσουν και, μερικές φορές να του ζητήσουν να συμμετάσχει σε ένα σύντομο job interview - συνέντευξη πρόσληψης. 

Ο υποφαινόμενος έχει μια τέτοια σχέση, και με το BBC όπου εργάστηκα αρκετά χρόνια στο Λονδίνο, αλλά και με άλλα Μέσα που σε βρίσκουν, ή σε "τσιμπάνε" από συστάσεις άλλων, αλλά και από τα social media.

Για παράδειγμα, μπορεί να διάβασαν ένα post σου στο facebook, ή ένα καίριο σχόλιο στο Χ, και να σου στείλουν ένα μήνυμα που συνήθως λέει "μπορούμε να μιλήσουμε για κάποια ελεύθερη συνεργασία; ... είμαστε από την τάδε εφημερίδα, site , ραδιόφωνο ή τηλεόραση, και μας ενδιαφέρει η άποψή σας για ένα πολύ εξειδικευμένο ζήτημα που προέκυψε στον τόπο σας, πχ για το Σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ".

Μια τέτοια συμφωνία είναι καθ' όλα νόμιμη. Κανένα σοβαρό ΜΜΕ δεν πρόκειται ποτέ να κάνει "αρπαχτή" έναν δημοσιογράφο από την Ελλάδα για να του μιλήσει πχ για τον τελευταίο ανασχηματισμό της κυβέρνησης, για ποιον λόγο τον έκανε ο Πρωθυπουργός, κλπ.

Άλλο παράδειγμα: Ήμουν στην Αγγλία όταν  εκδηλώθηκε το απόγευμα της 11ης Ιουλίου 1988, η τρομοκρατική επίθεση στο επιβατικό City of Poros, που έπλεε στα ανοικτά της Αίγινας. Κατά την επίθεση,  σκοτώθηκαν 7 τουρίστες, ο Έλληνας υποπλοίαρχος του πλοίου, και ο δράστης της επίθεσης.

Ήμουν, τότε, στο Κεντ στη Νότια Αγγλία, και πηγαινοερχόμουν με τρενο στο Λονδίνο. Το βράδυ της 11ης Ιουλίου έλαβα τηλεφώνημα από τον παραγωγό της πρωινής ενημερωτικής τηλεοπτικής εκπομπής του BBC, και μου ζήτησε να συμμετάσχω στη συζήτηση για το γεγονός. Εννοείται ότι μου ζήτησαν να μάθω κάτι επιπρόσθετο για το συμβάν, ή και να μιλήσω με κάποια πρόσωπα.

Δέχτηκα. Στις 6 το πρωί με παρέλαβε οδηγός αυτοκινητού του BBC και με πήγε στο στούντιο. Όταν τέλειωσε η εκπομπή, με πήραν πάλι πίσω στο "χωριό μου", όπως έλεγα το αγαπημένο μου Κάντερμπερι, και μου είπαν ότι έχουν τα τραπεζικά μου στοιχεία από προηγούμενες συμμετοχές  σε ενημερωτικές εκπομπές. 

Λοιπόν: το ευνόητο και σωστό είναι η ΕΡΤ, και όποιο άλλο κανάλι, σάϊτ και λοιπά, εάν ζητεί την συνδρομή/βοήθεια ενός δημοσιογράφου, ακόμα και ενός ειδικού επιστήμονα, όχι όμως αυτόπτη μάρτυρα ή πολιτικού προσώπου, να παίρνει αμοιβή. Μικρή, συμβολική και νόμιμη.

Στην ραδιοφωνική μου εκπομπή Καθρέφτης, στο Πρώτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ, μετονομασθέν τώρα σε ertnews radio (σσ: δεν θα βρείτε πουθενά στην Ευρώπη, κρατικό ραδιοτηλεοπτικό Μέσο που να μην έχει όνομα στη γλώσσα της χώρας απ' όπου εκπέμπει), πρώτος μου καλεσμένος είναι πάντα ένας δημοσιογράφος, απ' οπουδήποτε.

Τον Νικόλα Μολφέτα, μου τον σύστησε ένας επιστήθιος φίλος από την Νέα Υόρκη, ο Στέλιος Τακετζής, που είναι ναυτιλιακός επιχειρηματίας στην Αμερική, ασχολείται όμως, και ενεργά, με το ομογενειακό ραδιόφωνο ΚΟΣΜΟΣ FM της Νέας Υόρκης, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Σταθμού και ραδιοφωνικός παραγωγός συνάμα.

Ο Μολφέτας ήταν στέλεχος στην εταιρεία Microsoft στο Σιάτλ. Κι όταν "προσγειώθηκε" στον Πλανήτη Γη ο Τυφώνας Τραμπ, βρήκαμε εξαιρετικές τις αναρτήσεις του στο facebook, κάναμε επαφή και δεχτηκε αμέσως να συνεισφέρει τις απόψεις του για θέματα που κατέχει στην εκπομπή.

Με την πρώτη ανταπόκριση, ενθουσιαστήκαμε. Τον θέλαμε. Όχι ως ανταποκριτή - έχει η ΕΡΤ στην Αμερική - αλλά σαν commentator, δηλ. σχολιαστή. Είπε "ευχαρίστως" με τη πρώτη.

Αμέσως ενημέρωσα εκείνους που έπρεπε, και παρακάλεσα, όχι μόνο για τον Νικόλα, αλλά για κάθε δημοσιογράφο που βγάζουμε, να ανοίγει την αυλαία της εκπομπής, επιλέγοντας θέματα της ειδησεογραφίας της ημέρας που βρίσκει ενδιαφέροντα, να τα συζητάμε και τα σχολιάζουμε μαζί, να δίνουμε μια συμβολική αμοιβή.

Η απάντηση ηταν "όχι". 

ΥΓ: Ο Νικόλας Μολφέτας, μπορεί να μην είναι δημοσιογραφος με βούλα όπως λέμε, αλλά όταν του ζητάμε να συμμετάσχει σε μια εκπομπή ενημερωτική, και μάλιστα όχι λίγες φορές, δίκαιο είναι να παίρνει μια συμβολική αμοιβή. Έτσι γίνεται σε όλο τον κόσμο.

Ο Νικόλας, και ο κάθε Νικόλας που θα κληθεί να συμμετάσχει σε μια ενημερωτική εκπομπή, σε ραδιόφωνο ή και τηλεόραση, θα δαπανήσει χρόνο, θα πάρει ταξί ή το δικό του αυτοκίνητο, θα μπλέξει στο κυκλοφοριακό, και θα φύγει πάλι, ενίοτε και αργά τη νύχτα για το σπίτι του

Εδώ, εκτός του ότι γίνεται "ο κλέψας του κλέψαντος" όσον αφορά εκπομπές, εμείς τους θεωρούμε δεδομένους. Ό,τι αυτοί θα κερδίσουν από την δημοσιότητα που τους δίνουμε. Αλλά ταυτόχρονα, πρέπει να πω ότι υπάρχουν και πολλοί καλεσμένοι (αφήστε τους πολιτικούς, αυτοί είναι άλλο φρούτο, θα γράψω τους παραλάβω και αυτούς)και για αυτούς), που παρακαλούν να τους βγάλεις, κι ας βγήκαν την προηγούμενη μέρα σε "κοντινές εκπομπές"!

Πραγματικά, όποια ώρα της ημέρας και αν ανοίξεις τηλεόραση, θα δείς όλο το υπουργικό συμβούλιο να κάνει την γύρα των καναλιών. Μόνο για να πάνε, να πουν τι θα πουν στο στούντιο, και να ξαναγυρίσουν στο υπουργείο, αν δεν κάνουν ενδιαμεση στάση και σε άλλο κανάλι ή σταθμό, αυτό δεν αφαιρεί ώρες και ουσία από τις πολιτικές υποχρεώσεις;

Να βγαίνουν στα κανάλια, ΟΚ. Αλλά με μέτρο, ρε παιδιά. Κάτι που στη χώρα μας δεν έχουμε...

> Όπως λέει κι ένας κυνικός φίλος μου με άθλια αγγλικά, "Greece no ready yet". Δεν ξέρω, αλήθεια, αν θα είναι ποτέ ready!

Και δεν θα είναι ποτέ ready!

Καθ’ οδόν…

Ένα μικρό βιβλιαράκι γραμμένο από τον μακαριστό επίσκοπο Κάλλιστο Ware, που είχα την τύχη να γνωρίσω στην Αθήνα. Συγκεκριμένα, σε ένα παρκάκι κοντά στο ξενοδοχείο Caravel. Τον συνόδευε μια καλή φίλη. Ήταν καλοκαίρι του 2021. Μιλούσε σπασμένα αλλά σωστά ελληνικά. Ήταν γλυκός, καιευχάριστος.

Έναν χρόνο μετά, ξημερώματα 24ης Αυγούστου του 2022, εκοιμήθη εν ειρήνη.

Αυτό το βιβλιαράκι λοιπόν, παρουσιάζει τη νηστεία όχι ως νομική υποχρέωση, αλλά ως ταξίδι μετάνοιας και πνευματικής αναγέννησης. Ιδού, μερικά αποσπάσματα:

Αυτή η αίσθηση της αναστάσιμης χαράς, που ορίζει τα θεμέλια όλης της λατρείας της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι η μία και μοναδική βάση για τηνΟρθόδοξη ζωή και ελπίδα μας. (…) Όμως, για να γευτούμε πλήρως την δύναμη αυτής της πασχαλινής αγαλλίασης, κάθε ένας από εμάς χρειάζεται ναπεράσει μια περίοδο προετοιμασίας.
Χωρίς αυτήν, την γεμάτη προσδοκίες προετοιμασία, το βαθύτερο νόημα του
πασχαλινού εορτασμού χάνεται.

Γι’ αυτό και πριν την γιορτή του Πάσχα, έχει καθιερωθεί μια μακρά
προπαρασκευαστική περίοδος μεταμέλειας και νηστείας, που διαρκεί στην
σημερινή Ορθόδοξη πρακτική πάνω από 10 εβδομάδες. Η αρχή γίνεται με 22
ημέρες, (τέσσερις διαδοχικές Κυριακές), προκαταρκτικής τήρησης,
ακολουθούν οι 6 εβδομάδες ή 40 ημέρες της Μεγάλης Νηστείας της
Σαρακοστής, και τέλος έρχεται η Μεγάλη Εβδομάδα.

Ακριβώς όπως τα τέκνα του Ισραήλ έφαγαν «άρτον κακώσεως» ως
προετοιμασία για το Πάσχα, έτσι και οι χριστιανοί προετοιμάζονται για τον
εορτασμό του νέου Πάσχα, ακολουθώντας περίοδο νηστείας.

Όμως τι άραγε εννοούμε με την λέξη «νηστεία»; Ας επιδείξουμε ιδιαίτερη
προσοχή, ώστε να διατηρήσουμε την ισορροπία που χρειάζεται ανάμεσα στην
εξωτερική και την εσωτερική πτυχή της νηστείας. Το πρώτο επίπεδο, το
εξωτερικό, περιλαμβάνει την αποχή από φαγητά και ποτά – χωρίς αυτό το
σκέλος, μία πλήρης και αληθινή νηστεία δεν μπορεί να τηρηθεί.

Βέβαια, η σχετικοί κανόνες δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να θεωρηθούν
αυτοσκοπός, διότι το άθλημα της νηστείας ανέκαθεν υπηρετούσε έναν
εσώτερο, διάφανη σκοπό. Ο άνθρωπος αποτελεί μία ενότητα σώματος και
ψυχής. Ένα ζωντανό πλάσμα που διαμορφώθηκε «εξ’ αοράτου τε και ορατής
φύσεως», και η άσκηση της νηστείας, κατά συνέπεια, θα πρέπει να
περιλαμβάνει και τις δύο αυτές φύσεις.

Η τάση να αποδίδεται υπερβολική σημασία στους εξωτερικούς κανόνες,
κάτω από ένα δικανικό πνεύμα, όπως επίσης και η αντίθετη, να
περιφρονούνται, δηλαδή, αυτοί οι κανόνες ως αναχρονιστικοί και περιττοί,
μπορούν και οι δύο να αποδοκιμαστούν ως προδοσία της αληθινής
Ορθοδοξίας.

Και στις δύο περιπτώσεις, η ισορροπία μεταξύ του εξωτερικού και του
εσωτερικού χαρακτήρα της νηστείας έχει κλονιστεί.

Η δεύτερη αυτή τάση της περιφρόνησης, είναι αναμφίβολα η πιο
διαδεδομένη στις μέρες μας – ιδιαίτερα στην Δύση.

Τόσο στην Ανατολή όσο και στην Δύση, η νηστεία της Σαρακοστής
περιλάμβανε μία επίπονη σωματική προσπάθεια. Αλλά στην Χριστιανοσύνη
της Δύσης, στη διάρκεια των τελευταίων 5 αιώνων, οι σωματικές επιταγές της
νηστείας έχουν σταθερά περιοριστεί, ώστε σήμερα μόλις και μετά βίας να
υπερβαίνουν το επίπεδο του συμβολισμού. Έτσι, αναρωτιέται κανείς, πόσοι άραγε από αυτούς που τρώνε τηγανίτες την Τρίτη της Τυρινής γνωρίζουν τον αυθεντικό σκοπό αυτής της συνήθειας (πουείναι να χρησιμοποιούμε τα αυγά και το βούτυρο που έχουν απομείνει),προτού ξεκινήσει η νηστεία της Σαρακοστής.

Ο Ορθόδοξος κόσμος που σήμερα εκτίθεται στην δυτική εκκοσμίκευσηαρχίζει κι αυτός να ακολουθεί το ίδιο μονοπάτι της ολιγωρίας.

Ένας λόγος που εγκαταλείφθηκε η νηστεία στις μέρες μας είναι, και η
αιρετική στάση έναντι της ανθρώπινης φύσης: Ο εσφαλμένος «πνευματισμός»
που αρνείται ή αγνοεί το σώμα, καθώς βλέπει τον άνθρωπο μόνο υπό το
πρίσμα της εγκεφαλικής του νοημοσύνης.

Κατά συνέπεια, πολλοί σύγχρονοι χριστιανοί έχουν απωλέσει την αυθεντική
θέαση του ανθρώπου ως αδιάσπαστης ενότητας του ορατού και του αοράτου,
και παραγνωρίζουν την θετική επίδραση του σώματος στην πνευματική ζωή -
ξεχνώντας την διαβεβαίωση του αγίου Παύλου ότι «το σώμα υμών ναός του εν
υμίν Αγίου Πνεύματος εστίν …δοξάσατε δη τον θεόν εν τω σώματι υμών».

Ένας άλλος λόγος, που η νηστεία φθίνει στην Ορθοδοξία, είναι ο
ισχυρισμός, ευρύτατα διαδεδομένος , ότι οι παραδοσιακοί κανόνες δεν είναι
πια εφαρμόσιμοι.

Αυτοί οι κανόνες προϋποθέτουν, καθώς λέγουν, μια στενά οργανωμένη και
μη πλουραλιστική Ορθόδοξη κοινότητα, η οποία ακολουθεί έναν αγροτικό
τρόπο ζωής, που σήμερα όλο και περισσότερο τείνει να εκλείψει.

Ωστόσο, πρέπει να πούμε ότι η νηστεία, όπως παραδοσιακά ετηρείτο στην
Εκκλησία, ήταν πάντα δύσκολη και συνυφασμένη με κοπιώδη άσκηση.
Πολλοί σύγχρονοί μας είναι πρόθυμοι να νηστέψουν για λόγους υγείας η
ομορφιάς – προκειμένου να χάσουν βάρος. Δεν μπορούμε και εμείς, οι
χριστιανοί, να κάνουμε άραγε το ίδιο για τη χάρη της ουρανίας Βασιλείας;

Γιατί η αυταπάρνηση, που με τόση χαρά αποδέχονταν οι προηγούμενες
γενιές χριστιανών, να αποδεικνύεται τώρα τόσο ανυπέρβλητο εμπόδιο;

Όταν κάποτε ο Άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ ρωτήθηκε γιατί τα θαύματά της
χάριτος, που φανερώνονταν άφθονα στο παρελθόν, δεν ήταν πλέον ορατά
στις ημέρες του, απάντησε: «Μονάχα ένα πράγμα μας λείπει: μία ακλόνητη
αποφασιστικότητα».

ΦΩΤΟ: Κάλλιστος Ware. Ένας πολύ γλυκός άνθρωπος.

Πρόβα στην Ερμούπολη

 

Ένας παχύς, μελαγχολικός και αξιολύπητο άνθρωπος, κάθεται αμήχανος και ετοιμόρροπος σε μια αίθουσα στην Ερμούπολη, όπου μέλη μιας ορχήστρας προβάρουν τραγούδια της χαράς.

Η αίθουσα φωταγωγείται από παντού, σαν να έχουν εισβάλει σε αυτήν όλες οι Κυκλάδες. Το φως θαμπώνει τα πρόσωπα. Η μουσική τα ομορφαίνει.

Ο παχύς κύριος, είναι καιρός τώρα που συνήθισε να βλέπει θαμπά. Να μην ξεχωρίζει μορφές, ούτε εκφράσεις, ακόμα και μουσικές που ήταν κάποτε ό,τι πιο ευδιάκριτο και καθάριο υπήρχε στη ζωή του.

Η ορχήστρα προβάρει εύθυμα παιδικά τραγούδια. Η χορωδία τα απογειώνει. Μία καρδερίνα, με περίεργα δεμένα τα μαλλιά, κάπως παλιομοδίτικα, και με στόμα πλούσιο απ’ το κοκκινάδι, κερδίζει τη προσοχή του παρατημένου κύριου, που όμως δεν ξέρει πώς να την εκδηλώσει.

Το πιο πιθανό είναι να το καταπιεί. Είναι το μόνο πράγμα που έμαθε να κάνει καλά στη ζωή του…

Απλώνοντας τις σκέψεις μου, για να στεγνώσουν! (*)

Τελικά, μπορεί και οι αναποδιές να έχουν τα καλά τους. Αυτό, βεβαίως, το λες και εκ των υστέρων. Γιατί την ώρα που έχει συμβεί το κακό, όπως πχ που πλημμύρισε μεγάλο μέρος του σπιτιού μου από θερμοσίφωνο που έφαγε τα ψωμιά του και τα τίναξε όλα!

Ανάμεσα στα πολλά που βράχηκαν, η πρώτη στεναχώρια μου ήταν τα πολλά βιβλία που είχα σε μια ντουλάπα κάτω από τον θερμοσίφωνα, μαζί με κάμποσα ντοσιέ (files), με λογαριασμούς ηλεκτρισμού, κινητής και σταθερής τηλεφωνίας, εκκαθαριστικά του φόρου εισοδήματος και άλλα πολλά.

Συγγνώμη, αλλά για αυτά καθόλου δεν σκοτίστηκα.

Λυπήθηκα όμως πολύ για Ελέγχους από το σχολείο του γιού μας, αλλά κυρίως μερικές ζωγραφιές του με νερομπογιές!

Συνειδητοποίησα ότι οι αναποδιές σε φέρνουν πολλές φορές αντιμέτωπο με τον παλιό εαυτό σου.

Αυτόν που, έως κάποια ηλικία αρεσκόταν να εξιδανικεύει τα πάντα, ιδίως τα στραβοπατήματα και τις αποτυχίες σου.

Ναι, ξόδευα πολλά χρήματα τότε. Περισσότερα απ’ όσα άντεχε η τσέπη μου. Μέχρι που άρχισαν να έρχονται τα «ειδοποιητήρια»

Ναι, πίστευα ότι θα μπορούσα να γοητεύσω κάθε κοπέλα. Μέχρι που έφαγα τη πρώτη χυλόπιτα. Και το ανήγαγα σε … εθνικό πένθος.

Κάποτε, είχα κολλήσει σε ένα τραγούδι των αγαπημένων μου Talking Heads, που είχε τίτλο «Πρέπει να υπάρχει κάπου ένας τόπος». Ένα αντισυμβατικό ερωτικό τραγούδι για να βρεις παρηγοριά, να ανήκεις κάπου.

Να όμως που ήρθε η «παρηγοριά», μέσα από ενα βιβλίο που ηταν μούσκεμα και το είχα στην απλώστρα έξω, να στεγνώσει.

Δεν πρόσεξα καν τον τίτλο του, ώσπου το μάζεψα, όπως και τα ρούχα, για να τα τακτοποιήσω!

Το βιβλίο γράφτηκε από μια καλή φίλη, την Κύπρια κα. Ιάνθη Αρμένη. Συγγραφέα, διαιτολόγο και στήριγμά μου όποτε τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά. Εχει τίτλο «Η Αρχέγονη και η Σύγχρονη Διατροφή των ανθρώπων, και οι επιπτώσεις της στην υγεία μας».

Σας χαρίζω ένα μικρό απόσπασμα:

«Ο άνθρωπος χρεάζεται να φάει για να ζήσει. Έχει ανάγκη να βάλει τον κόσμο μέσα στο κορμί του και να τον μετασχηματίσει σε σάρκα και αίμαα. Να στέκεται όρθιος, ακλινής και ατάραχος, μεταξύ ουρανού και γης και να ισορροπεί τους κόσμους, να τρανώνει τους λόγους των όντων, Και, σαν ιερέας μιας υπερκ΄λοσμιας λειτουργίας, να εκφράζει ένα ουρανομήκες «ευχαριστώ» της Γης προς τον Ουρανό, του πλάσματος προς τον Πλάστην, του ανθρώπου προς τον Θεό!»

Τέτοιας λογής αποκοτιές, λοιπόν, διαπερνούσαν τις σκέψεις μου, καθώς είχα απλώσει παντού τα βρεμένα μου…

Δυσκολεύομαι πολύ τον τελευταίο καιρό να παρακολουθήσω και, κυρίως να καταλάβω το πολιτικό τοπίο της Κύπρου. Παρόλο που ισχύει στο έπακρο το όλα τριγύρω αλλάζουνε, κι όλα τα ίδια μένουν (που τόσο ωραία τραγουδούσε ο μακαρίτης Νίκος Παπάζογλου στον υπέροχο «Υδροχόο» του), βλέπω μια κραυγαλέα πολιτική πενία απ’ άκρου εις άκρον.

 

Πολιτικοί με εκτόπισμα, δεν υπάρχουν. Αλλά και πολίτες αποστασιοποιούμενοι,  υπάρχουν και περισσεύουν.  Αυτοί βγάζουν  κυβερνήσεις, αυτοί τις ρίχνουν, και αυτοί τρέχουν πίσω από διάφορους τυχάρπαστους και επικίνδυνους, απλώς για να πάρουν έδρα ή κομματικό οφίτσιο.

Θυμηθείτε, και υποδείξτε μου ένα παράδειγμα έξω από τον κανόνα.

Δύσκολο. Γιατί, και έξω να γυρίζεις, να παρακολουθείς, να ακούς και να συμμετέχεις, πάλι και πολύ γρήγορα θα ανακαλύψεις ότι δεν έχεις τίποτα να πεις με την παρέα. Για το πού πάει ο τόπος, εννοώ. Για τις δουλειές. Για τα  in στέκια της πόλης. Για τις εύκολες αρπαχτές – από γκόμενες, γκόμενους, λαθραία, στοιχήματα, ρουλέτες και δεν συμμαζεύεται …

Φωτό: Αντί για ρούχα, κρέμασα στην απλώστρα χαρτιά και βιβλία που … πνίγηκαν!

 

(*) Κομμάτι μου στον Φιλελεύθερο Κύπρου, 19.02.2026

Άγριο (και υπέροχο) κράξιμο!...

Παρακολούθησα τις προάλλες μία συνεδρίαση της Βουλής των Κοινοτήτων στο Ουέστμινστερ. Γεμάτες οι περισσότερες θέσεις των βουλευτών. Ήταν μια συζήτηση επί ενός νομοσχεδίου, δεν θυμάμαι ποιο. Και δεν ήταν και η «Ώρα του Πρωθυπουργού», όπου πάντα δεν πέφτει ούτε καρφίτσα εκεί.

Εν πάση περιπτώσει, ήταν μία κανονική συνεδρία. Και κάποια στιγμή, ο βουλευτής Αγιούμπ Κάαν από το Μπέρμιγχαμ, σηκώθηκε και ζήτησε τον λόγο, και είπε το εξής:

«Κύριε Πρόεδρε. Σκουπίδια στοιβάζονται εδώ. Ακριβώς κάτω από τη μύτη μου.»

ΥΓ: Δείτε και το σύντομο βιντεάκι σε αυτόν τον σύνδεσμο: 

https://www.gbnews.com/politics/video-birmingham-ayoub-khan-nigel-farage-jab?bclid=IwY2xjawQBmbdleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETFweldJTEc3SXlxcEgxdmx3c3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHuLmhgmwU0CiGNeYB0X-T3f8ieCRBByBBRXWmBx-izVqYPZG3TFtmJ7uY15U_aem_dxNIJEeX2tlJ28oCpNlXhw

Γέλια στη Βουλή των Κοινοτήτων. Διότι ακριβώς από κάτω από την μύτη του, καθόταν ο ακροδεξιός, αντιευρωπαϊστής Νάϊτζελ Φάρατζ, που χαμογελούσε αμήχανα, ενώ η Βουλή σειόταν απ’ τα γέλια. 

Ο Φάρατζ ήταν σημαιοφόρος της εκστρατείας κατά του δημοψηφίσματος, για την έξοδο της Βρετανίας από την
ΕΕ. Τώρα, κάνει την πάπια…

Βλέποντάς το αυτό, έλεγα από μέσα μου: «Ορίστε πως πρέπει να απαντούν σε περιπτώσεις σαν της κας. Kωνσταντοπούλου».

Πόσες φορές δεν ακούσαμε τις φοβερές φωνές του Άδωνι Γεωργιάδη, δικαίως έξαλλου από τις συνεχείς και «απότομες» διακοπές της Προέδρου της Πλεύσης Ελευθερίας;
Στη Βουλή των Κοινοτήτων, μπορεί να αποδοκιμάζουν με «no, no”, «όχι, όχι», ή και να επιδοκιμάζουν με «ναι, ναι», «Yeah, Yeah».

Δεν είναι βεβαίως «εκκλησία» εκεί μέσα, αλλά αν είναι να ρίξει κάποιος φαρμάκι, έ το κάνει με … στυλ.

Πρόσφατα, είδα και άκουσα τον βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας και Καθηγητή των Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Δημήτρη Καιρίδη, που πάντα έχει παρεμβάσεις χαμηλότονες και περιεκτικές, να βγαίνει από τα
ρούχα του και να φωνάζει με πολύ έντονο ύφος και λόγο κατά της κας. Κωνσταντοπούλου.

Το ερώτημα που συνέχεια με τυραννάει, δεν το έθεσα στην ίδια βεβαίως, αλλά ούτε και σε άλλους βουλευτές, είναι το εξής: Καλά, δεν έχει συναίσθηση του πόσο ξεφτιλίζεται;
Εγώ νομίζω πως έχει, και παραέχει. Σημασία θέλει. Ίσως να την στερήθηκε μικρή. Έξυπνη είναι. «Διαόλου κάλτσα», όπως λένε στην Κύπρο, αλλά ποτέ δεν κατάφερα να … αποκωδικοποιήσω αυτή τη φράση. Τι δουλειά μπορεί να έχει μια κάλτσα, και μάλιστα του σατανά, με την Ζωή  Κωνσταντοπούλου;

Tο δικαίωμα στη διαφωνία*

Σκέψη της Ημέρας, όπως κάθε Τρίτη στην ραδιοφωνική μου εκπομπή "Καθρέφτης" στο ertnewsradio, μας έρχεται από την Βίβιαν Αβρααμίδου Πλουμπή, συγγραφέα και στατιστικολόγο, κατάγεται από την ερειπωμένη  και υπό τουρκική κατοχή, Αμμόχωστο. Την περασμένη Τρίτη 10 του μηνός, μας μίλησε για κάτι, το βλέπετε στον τίτλο,  που, δυστυχώς, δεν είναι αυτονόητο: 

Χτες έπιασα τον εαυτό μου να φουντώνει, όταν μια δημοσιογράφος, με την οποία κατά καιρούς έχω συμφωνήσει σε πολλά και την εκτιμώ βαθιά, είπε κάτι που με βρήκε κάθετα αντίθετη. Εκνευρίστηκα, όχι τόσο για το περιεχόμενο όσων είπε, όσο για το γεγονός ότι τόλμησε να σκεφτεί διαφορετικά από μένα — λες και είχαμε κάποτε συνάψει μια σιωπηρή συμφωνία διαρκούς ταύτισης.

Η αντίδραση αυτή δεν είχε να κάνει με την πολιτική διαφωνία καθαυτή, αλλά με μια πιο υπόγεια προσδοκία: ότι όταν εκτιμούμε κάποιον δημόσια, όταν τον έχουμε εντάξει στο εσωτερικό μας «στρατόπεδο», οφείλει να μας επιβεβαιώνει.

Να μην παρεκκλίνει. Να μην μας αναγκάζει να ξαναδούμε τις δικές μας κρίσεις.

Στη δημόσια σφαίρα, η εκτίμηση σπάνια μένει αυτό που είναι — μια αναγνώριση συγκεκριμένων θέσεων ή διαδρομών. Πολύ εύκολα μετατρέπεται σε ταύτιση και από εκεί σε άτυπη υποχρέωση συνολικής συμφωνίας.

Αν κάποιος μας εξέφρασε χθες, νιώθουμε ότι πρέπει να μας εκφράζει και σήμερα. Αν τον υπερασπιστήκαμε τότε, πρέπει να τον υπερασπιζόμαστε και τώρα, ακόμη κι όταν διαφωνούμε.

Κάπως έτσι, η κριτική αρχίζει να μοιάζει με προδοσία. Όχι τόσο προς τον άλλον, όσο προς τον εαυτό μας. Γιατί αν παραδεχτούμε ότι διαφωνούμε σήμερα, φοβόμαστε μήπως ακυρώσουμε τη χθεσινή μας αποδοχή. Το ίδιο σχήμα λειτουργεί και αντίστροφα: δυσκολευόμαστε να αναγνωρίσουμε κάτι σωστό σε όσους έχουμε απορρίψει, σαν να φοβόμαστε ότι μια μεμονωμένη συμφωνία θα υπονομεύσει όλη την προηγούμενη κριτική μας.

Όμως η κρίση δεν είναι συνολικό συμβόλαιο. Δεν ακυρώνεται ούτε επικυρώνεται εφάπαξ. Είναι διαδικασία που αντέχει τις αντιφάσεις. Μπορεί να χωρά ταυτόχρονα συμφωνία και διαφωνία, εκτίμηση και κριτική, χωρίς να ζητά από εμάς πίστη ή συνέπεια χωρίς ρωγμές.

Όταν αυτό δεν το αντέχουμε, δεν κρίνουμε πια θέσεις αλλά διαδρομές. Δεν ακούμε τι λέγεται, αλλά ποιος το λέει. Και έτσι ανοίγει ο δρόμος για τον οπαδισμό — κατ’ αρχήν όχι τον θορυβώδη, αλλά τον ήσυχο και καθημερινό.

Εκείνον που δεν χρειάζεται συνθήματα, γιατί αρκείται στην ανάθεση. Κάποιος άλλος σκέφτεται για εμάς, κι εμείς απλώς συναινούμε ή απορρίπτουμε συνολικά.

Ο οπαδισμός δεν είναι απλώς υπερβολή ή συναισθηματική εμπλοκή. Είναι ένας μηχανισμός που ακυρώνει σταδιακά την κρίση, γιατί απλοποιεί τον κόσμο σε στρατόπεδα. Όταν εγκαθίσταται, δεν χρειάζεται πια επιχειρήματα — αρκεί η ταυτότητα. 

Έτσι δικαιολογούνται θέσεις που υπό άλλες συνθήκες θα μας προβλημάτιζαν, απορρίπτονται απόψεις που θα άξιζαν προσοχής και κανονικοποιούνται επιλογές που, χωρίς το φίλτρο της «δικής μας πλευράς», θα έμοιαζαν αδιανόητες. Σε αυτή τη λογική, ο οπαδισμός δεν είναι απλώς πνευματική τεμπελιά· μπορεί να γίνει πολιτικά και κοινωνικά καταστροφικός, γιατί μετατρέπει τη σκέψη σε αντανακλαστικό και τη διαφωνία σε απειλή.

Το ζητούμενο δεν είναι να βρίσκουμε ανθρώπους, κόμματα ή φωνές με τις οποίες θα συμφωνούμε σε όλα. Είναι να μπορούμε να αντέχουμε τη διαφωνία χωρίς να καταρρέει ούτε η εκτίμηση ούτε η κριτική μας. Να λέμε «σε αυτό συμφωνώ, σε εκείνο διαφωνώ», χωρίς να νιώθουμε ότι προδίδουμε μια παλιά στάση ή ότι ακυρώνουμε τον εαυτό μας. Γιατί η αποδοχή δεν είναι όρκος πίστης και η απόρριψη δεν είναι ισόβια καταδίκη. Και όταν δυσκολευόμαστε να το παραδεχτούμε, το πρόβλημα δεν είναι ότι οι άλλοι αλλάζουν. Είναι ότι εμείς φοβόμαστε να ασκήσουμε ξανά την κρίση μας.

(*) Illustration: The Art of Critical Thinking,  by Angasa Elimu

 

Το ιερό μου «τυπικό»…*

 

… αυτό που με καθορίζει χρόνια τώρα που γράφω τη Στήλη μου στον Φιλελεύθερο και, παλιότερα στην αθηναϊκή Ελευθεροτυπία (με τον ίδιο τίτλο με εδώ: Πρόσωπα & Προσωπεία), είναι να εμπνέομαι κυρίως από πράγματα που βλέπω, που ακούω και διαβάζω.

Τα καλύτερα, όμως, «βγαίνουν» όταν, κλείνω τα παράθυρα της τηλεόρασης,  του Διαδικτύου τα  «απέραντα», των Social Media τα χαζοχαρούμενα και τα τοξικά, και τον ήχο των ραδιοφώνων (στα οποία και ανήκω πολλά χρόνια τώρα), και χάνομαι και ρεμβάζω στις σκέψεις μου. Για ο,τιδήποτε. Στον κόσμο μου.

Είναι φορές που με κουράζουν. Κι όταν παραπονιέμαι στον γιατρό μου για ημικρανίες και αυπνίες, η πάγια αντίδρασή του είναι ότι «έχει τιγκάρει (γεμίσει!) ο σκληρός σου δίσκος»

«Έχω πολλά Giga γιατρέ. Άπειρο χώρο»

«Αυτό είναι το πρόβλημά σου, αγαπητέ», αποκρίνεται πάντα, κουνώντας το κεφάλι και παίρνοντας ένα ύφος που είναι σαν να λέει «είσαι στο όριο». Και, μα τον Θεό, αυτό με κτύπησε σαν ρεύμα υψηλής τάσης.

Μια φορά το έπαθα πραγματικά! Όταν ήμουν παιδί, και δεν θα το ξεχάσω ποτέ.

«Α, και να σταματήσεις να διαβάζεις θεωρίες στο Ίντερνετ, ή άρθρα, αναρτήσεις και βιβλία με τίτλους που αρχίζουν με «Πώς να ….», και στη συνέχεια αραδιάζουν όλα όσα νομίζουν ότι πρέπει να κάνεις:

Να ζήσεις ως τα Εκατό.

Να γίνεις πλούσιος.

Να διαπρέψεις στη δουλειά σου.

Να πάρεις προαγωγή.

Να πάρεις Νόμπελ.

Να ταξιδέψεις σ’ όλο τον κόσμο.

Να ράβεις τα καλύτερα κουστούμια.

Να ξεχωρίζεις.

Αυτό, το τελευταίο, με κτυπά περισσότερο απ’ όλα…

Ενέχει μια διάσταση υπεροψίας. Μπορεί να είσαι διαφορετικός. Μπορεί ακόμα και να είσαι «ξεχωριστός» για τους ανθρώπους που είναι κοντά σου και σε αγαπούν. Σε καμία περίπτωση όμως, δεν είναι δική σου «δουλειά» να αυτοθαυμάζεσαι.

Κυκλοφορούν πολλοί τέτοιοι. Να τους αποφεύγετε.

Από τα πιο πάνω, υιοθετώ μόνο δύο: Τα ταξίδια σε όλο τον κόσμο. Και τα ραμμένα κουστούμια μου. Πάντα δε, με πουκάμισα με αιγυπτιακό ύφασμα – «κληρονομιά» από τον Αλεξανδρινό πατέρα μου.

Στην καθημερινή μου ρουτίνα, βρέξει-χιονίσει, καύσωνες-κρύο, «υπάρχει» πάντα η φροντίδα των φυτών μου στην βεράντα. Στην Αφρική, μεγάλωσα σε κήπο ατελείωτο. Με δέντρα μικρά και μεγάλα. Με λαχανόκηπο της μαμάς – τη θυμάμαι πάντα, με ένα μαντήλι στα μαλλιά, και ένα καλάθι στο χέρι. Πότε οπωροκηπευτικά, πότε φρούτα – μάνγκο, γκουάβες, μπανάνες, παπάγιες, αβοκάντο, κολοκύθες τεράστιες, και … στο «βάθος το ιερό», ο ιερός ροδόκηπος της Μαμάς. Her Holy Rose Garden, λέγαμε με τα αδέρφια μου και γελούσαμε.

Ερχόμενοι στην Ελλάδα για πρώτη φορά, προς εγκατάσταση, η Κάλια πάτησε πόδι. «Με με βάλεις, Λάκη μου, σε διαμέρισμα. Θα μαραζώσω. Ένα μικρό σπίτι με έναν μεγάλο κήπο, θέλω».

Επιθυμία εκτελέστηκε αμέσως. Πήγαμε με τον μπαμπά πέρα από την Βουλιαγμένη. Ένας γνωστός, μας δασκάλεψε να κατέβουμε σε έναν κολπίσκο και εκεί να βρούμε μικρούς και μεγαλύτερους βράχους/πέτρες για το rockery που ήθελε η Μαμά.

Εκεί σήμερα, είτε με την παρουσία μου, είτε και από μακριά, μεταφέρεται όλο το «είναι» μου για να νοιώσω χαρά και γαλήνη.

Αυτά τα λόγια, δεν τα λέω ούτε στους δικούς μου ανθρώπους. Έρχονται από μόνα τους όταν τα μοιράζομαι με όσους, κοντά ή μακριά, θέλουν να ακούνε, ή να διαβάζουν, τις ιστορίες και τις σκέψεις μου. Ακόμα και, ή μάλλον ιδίως και, τις πιο «ανόητες» και «φευγάτες».

Καλή Χρονιά σε όλους και όλες. Γεροί να είμαστε. Να κουβαλάμε βραχάκια από τη θάλασσα και να «κτίζουμε» βραχο-τοποθεσίες για να φυτεύουμε τις αναμνήσεις και τις επιθυμίες μας.

Καλή και Ευλογημένη Χρονιά. Για μας, και για τον τόπο μας.

(*) Κομμάτι μου στον Φιλελεύθερο Κύπρου

 

Αυτοί που φεύγουν, κι αυτοί που μένουν*

 

Μη μπερδεύεστε με το τραγούδι του Πουλόπουλου. Η δικιά μου παρτιτούρα προέκυψε από μια ανάρτηση στο facebook, ενός φίλου και συναδέλφου μου στην πάλαι ποτέ Ελευθεροτυπία, του Κώστα Τσαπόγα, διευθυντή του Τμήματος των Διεθνών Ειδήσεων.

Με το πού έσκασε η οικονομική κρίση και η εφημερίδα έκλεισε, όλοι μείναμε στο δρόμο. Ο Κώστας πήρε την οικογένειά του και έφυγε κακήν-κακώς για τις Βρυξέλλες. Εκεί, έγραψε ένα εξαιρετικό κομμάτι στην New York Times για το πως αναγκάστηκε να πάρει την οικογένειά του και να φύγει από την Ελλάδα.

Ζώντας πλέον εκεί, είναι παραπάνω από ευτυχισμένος. Είναι άλλη η ζωή, μου λέει συχνά, κι ας επιμένουμε εμείς ότι «σαν την Ελλάδα δεν έχει». Κι ό,τι χώρες σαν το Βέλγιο είναι ξενέρωτες. Ένυδρες, όπως κακώς τις μεταφράζουν εκεί…

Παραθέτω αυτούσια, και με την άδειά του, ό,τι έγραψε αυτές τις μέρες, και πώς εξελίχθηκε ο διάλογος. Σημειώστε, ότι το «δείγμα» είναι από τις πρώτες-πρώτες αναρτήσεις. Σίγουρα θα πολλαπλασιαστούν. Ξεκινώ με την δικιά του:

 

> Κώστας: Μιλούσα αυτές τις μέρες με 4 Έλληνες που εγκαταστάθηκαν τα τελευταία 4 χρόνια στις Βρυξέλλες. Και οι 4, όλοι τριαντάρηδες, κάνουν ανεξάρτητα επαγγέλματα. Ιατρικά, παραϊατρικά, νομικά. Αυτό που μου έκανε εντύπωση είναι ότι και οι 4 δεν ανέφεραν το οικονομικό ως την πρώτη αιτία φυγής από την Ελλάδα αλλά το κλίμα που επικρατεί στην ελληνική κοινωνία. Όλοι χρησιμοποίησαν τη λέξη "άγριο". Σημειωτέον ότι δεν γνωρίζονται μεταξύ τους.

Την ίδια περιγραφή ακούω από ανθρώπους που εξακολουθούν να ζουν στην Ελλάδα (αλλά θα ήθελαν να φύγουν). Προσωπική άποψη δεν έχω καθώς δεν την έχω επισκεφθεί εδώ και 14 χρόνια, ούτε σκοπεύω να το κάνω, όμως οι περιγραφές τους ταιριάζουν με τις αναμνήσεις μου.

> Και του απάντησα αυτό:

> Δυστυχώς, έχεις πολύ δίκιο Κώστα μου. Μακάρι να είχα και εγώ τη δύναμη που είχες εσύ, και να φύγω. Θα γίνει. Έστω και αργά. Αλλά όχι κοντά σου. Στην αγαπημένη μου Αγγλία - μη με παρεξηγείς. Ρίζες είναι αυτές. Εδώ, δεν αντέχεται το πράγμα. Και δεν ευθύνεται η Ελλάδα. Αλλά ο κόσμος της. Οι εξαιρέσεις, λίγες και υπέροχες. Δεν φτάνουν...

> Ιδού η συνέχεια, όταν «άνοιξε» το θέμα:

 > Κώστας: Στην Βρετανία ζει εδώ και 15 χρόνια ο γιός μας, Βρετανός υπήκοος εδώ και καιρό. Δύο ώρες μακριά από εμάς με το τρένο.

 > Εγώ: Άρα, θα συναντιόμαστε. Και εμάς ο γιός μας εκεί, αλλά έρχεται και στην Ελλάδα και δουλεύει από εδώ.

 > Γιώργος Καρελιάς, καλός συνέδελφός μας, πολιτικός συντάκτης στην πάλαι ποτέ Ελευθεροτυπία, τώρα αρθρογραφεί στο News24/7: Είναι λίγο εξωραϊσμένη αυτή η άποψη. Στην Ελλάδα ένας νεος γιατρός σε δημόσιο νοσοκομείο παίρνει το πολύ 1500 ευρώ το μήνα. Αν σε οποιαδήποτε άλλη χώρα ο μισθός είναι υπερδιπλάσιος- και το κόστος ζωής δεν διαφέρει πλέον πολυ -γιατί να μείνει; Αυτό ισχύει για όλα τα επαγγέλματα που έχουν πέραση έξω. Πάντα είχαμε "τοξικό" κλίμα στην Ελλάδα. Η μεγάλη φυγή άρχισε στην κρίση. Αυτό λένε τα στοιχεία

 > Ο Κώστας: Αυτή είναι η αυθόρμητη δική τους αναφορά. Λογικά υποθέτω ότι αυτό περί "άγριου" κλίματος σε συνδυασμό με την επισήμανση "κάθε χρόνο και χειρότερα" που το συνοδεύει έχει σχέση με την κρίση η οποία υποδαυλίζει την επιδείνωση αυτή. Νομίζω ότι αυτά συμπλέουν.

 > Σάββας Παπαγρηγοριάδης: Είμαι κι εγώ γιατρός που έζησα 30 χρόνια στην Βρετανία . Δεν ήταν για τα χρήματα διότι σας διαβεβαιώ οι μισθοί εκεί είναι τόσο όσο χρειάζεται για να ζήσεις αξιοπρεπώς και όχι για να πλουτίσεις . Το βασικό κίνητρο ήταν η ικανοποίηση από την εργασία , η τήρηση της αξιοπρέπειας του γιατρού και προστασία της αξιοπρέπειας του ασθενούς . Επίσης η αίσθηση της συμμετοχής στην δημιουργία αληθινής επιστήμης . Δεν έχει εκεί προβλήματα το σύστημα ; Φυσικά και έχει και είναι πολλά . Δεν υπάρχει σύστημα χωρίς προβλήματα αλλά το βασικό είναι να μην υπάρχει το χειρότερο από όλα : η διαφθορά . Και αυτό δεν υπάρχει . Και αυτό κάνει την διαφορά . Δεν θα επιχειρήσω συγκρίσεις ούτε με Ελλάδα ούτε με άλλες χώρες. Οι συγκρίσεις γίνονται αποσπασματικά από τον καθένα κατά τον τρόπο που βολεύει πολιτικά . Ας προσπαθήσουμε να κρατήσουμε την «μεγάλη εικόνα» για να κατανοήσουμε που είμαστε και που θέλουμε να πάμε .

 > Εγώ, στον Σ.Π: Συμφωνώ απόλυτα. Αν και πολλές φορές, σκοντάφτοντας στα γνωστά εμπόδια εδώ, πέφτω και ξανασηκώνομαι αλλά έχω απογοητευθεί. Διότι τα εμπόδια και οι γνωστές παθογένειες δυσκολεύον όλο και πιο πολύ.

 

> Έφη Φωτάκη: Προσυπογράφω. Πραγματικά άσχημες συνθήκες και όλοι μιλάνε μόνο για το οικονομικό -που είναι όντως πρόβλημα, αλλά δεν είναι το μοναδικό ή το σημαντικότερο. Η ποιότητα των σχέσεων είναι πιο σημαντική για μένα. Η ανάγκη για επιβολή, το φάγωμα, τα πισώπλατα χτυπήματα, η πονηριά… η ανωριμότητα…

 > Ο Κώστας της απαντά: Αυτά ήταν ανέκαθεν προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας. Μόνο να υποθέσω μπορώ ότι η πρόσθετη ένταση που προκάλεσε η κρίση τα επιδείνωσε.

 > Κώστας Τσακίρης, έτερος καλός μας συνάδελφος στην «Ε», μπαίνει κι αυτός στην κουβέντα: Ναι, η αλήθεια είναι ότι πολύ λίγα πράγματα πλέον σε κρατάνε στην Ελλάδα και μερικά από αυτά είναι: Οι δικοί σου άνθρωποι, ο φόβος της ξενιτιάς, η περιουσία που φτιάξαμε ή βρήκαμε, ο καφές στην πλατεία που μοιάζει με σινεμά λόγω ταμπεραμέντου του έλληνα και φυσικά και πάνω από όλα η θάλασσα.

Η ποιότητα έχει χαθεί. Η καθημερινότητα έχει αγριέψει, η επιβίωση θυμίζει γολγοθά, η πρόοδος άγνωστη λέξη εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, η κατάθλιψη είναι η εθνική μας ασθένεια και η επικοινωνία έχει χαθεί. Όσο για το ερωτικό ταπεραμέντο, μοιάζουμε περισσότερο με γερμανούς (άσε το κάνω και μόνος μου). Με δυο λέξεις συναισθηματική νοημοσύνη μηδέν με το εγώ να κυριαρχεί λόγω ανάγκης. Αυτά βιώνω τα τελευταία χρόνια σε ένα προάστιο θα έλεγα προνομιούχο μεσοαστικής τάξης!

 > Επίλογος από τον Κώστα, που τον καταλαβαίνω απολύτως – δεν θα πω ότι τον ζηλεύω κιόλας γιατί, ευτυχώς, οι γονείς και οι δάσκαλοί μου στην Αφρική (Ζιμπάμπουε), φρόντισαν αυτό το χούι να μην το έχω:

 Οι δικοί μου άνθρωποι ανέκαθεν βρίσκονταν είτε στη Βρετανία, είτε στη Γαλλία είτε στη Πολωνία και ουδεμία σχέση είχαν με την Ελλάδα. Φόβος ξενιτιάς ουδέποτε υπήρχε διότι μόνο στην Ελλάδα ένοιωθα ανέκαθεν ξένος. Ταμπεραμέντο Έλληνα δεν έχω (παρά μόνο κάποια στοιχεία) καθώς, όπως δείχνει και το DNA τεστ που έκανα, έχω μόνο 23% ελληνικά γονίδια. Η θάλασσα κάποτε μου άρεσε. Όμως πλέον την έχω συνδυάσει στο μυαλό μου με τη μεσογειακή ζέστη και ξεραΐλα που απεχθάνομαι. Τα τελευταία χρόνια την απόλαυσα μόνο στη Νορβηγία και μάλιστα χειμώνα (όπως ξέρεις μου αρέσει το τζέρτζελο)!

(*) Άρθρο μου τον περασμένο Σεπτέμβριο στο Protagon